De afgelopen jaren zijn zorgorganisaties geconfronteerd met ongekende uitdagingen. De COVID-19-pandemie, geopolitieke spanningen, grondstoftekorten en verstoringen in de toeleveringsketen hebben pijnlijk duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar zelfs de best georganiseerde zorgnetwerken kunnen zijn. Toch blijkt uit het boek Network Design, Redesign and Supply Chain Resilience van Faggioni & Rossi (2025) dat veel organisaties nog steeds vooral reactief handelen. Ze grijpen pas in als de crisis zich aandient, in plaats van hun netwerkontwerp te zien als een sleutel voor veerkracht.
Waarom proactief netwerkontwerp?
Het klassieke beeld van de zorgketen als een lineair proces – van leverancier naar patiënt – voldoet niet meer. Moderne zorgnetwerken zijn complexe, adaptieve systemen waarin talloze partijen, processen en technologieën met elkaar verweven zijn. Juist in deze complexiteit schuilt de kracht én de kwetsbaarheid van de sector.
Faggioni & Rossi stellen dat veerkracht niet langer een kwestie is van ‘terugveren’ na een verstoring, maar van het bewust inbouwen van flexibiliteit, redundantie en aanpassingsvermogen in het ontwerp van het netwerk. Dit vraagt om een fundamenteel andere benadering: van reactief naar proactief, van incidentmanagement naar strategisch netwerkmanagement.
Vier pijlers van veerkrachtig netwerkontwerp
Het boek identificeert vier essentiële pijlers voor een veerkrachtig zorgnetwerk:
- Kernattributen van veerkracht
Denk aan flexibiliteit, wendbaarheid en het vermogen om snel te reageren op veranderingen. Organisaties moeten niet alleen plannen hebben voor bekende risico’s, maar ook kunnen omgaan met het onbekende. Dit vraagt om scenariodenken en het ontwikkelen van ‘what-if’-analyses. - Technologie-gedreven zichtbaarheid
Realtime inzicht in de hele keten is cruciaal. Digitale tools zoals control towers, blockchain en AI maken het mogelijk om sneller te anticiperen op verstoringen en samen met partners te schakelen. Maar technologie is slechts een hulpmiddel; het succes hangt af van de bereidheid om data te delen en processen op elkaar af te stemmen. - Duurzame en meetbare praktijken
Veerkracht en duurzaamheid gaan hand in hand. Door samen te werken aan circulaire processen, gezamenlijke inkoop en het minimaliseren van verspilling, bouwen organisaties niet alleen aan een robuust netwerk, maar dragen ze ook bij aan maatschappelijke doelen. - Relaties en vertrouwen tussen partners
Misschien wel de belangrijkste factor: sterke, op vertrouwen gebaseerde relaties. In tijden van crisis blijkt keer op keer dat organisaties met een goed ontwikkeld netwerk van partners sneller kunnen schakelen en herstellen. Dit vraagt om investeren in samenwerking, open communicatie en het delen van risico’s én successen.
De rol van de bestuurder: van brandjesblusser naar architect
Voor bestuurders in de zorg betekent dit een verschuiving van focus. Niet langer alleen brandjes blussen, maar actief bouwen aan een netwerk dat bestand is tegen de onzekerheden van morgen. Dit vraagt om lef: durf te investeren in redundantie, ook als dat op korte termijn kosten met zich meebrengt. Durf te kiezen voor partners die dezelfde waarden delen op het gebied van duurzaamheid en innovatie. En durf technologie te omarmen als versneller van samenwerking.
Praktische stappen voor proactief netwerkontwerp
- Breng het netwerk in kaart: Wie zijn de cruciale partners? Waar zitten de kwetsbaarheden?
- Ontwikkel scenario’s: Wat als een belangrijke leverancier uitvalt? Hoe snel kun je schakelen?
- Investeer in relaties: organiseer periodiek overleg, deel informatie en bouw aan onderling vertrouwen.
- Maak veerkracht meetbaar: Stel KPI’s op voor herstelvermogen, flexibiliteit en samenwerking.
- Stimuleer een lerende cultuur: evalueer na elke verstoring wat beter kan en pas processen aan.
Conclusie
De zorg van morgen vraagt om bestuurders die niet wachten op de volgende crisis, maar vandaag al bouwen aan een veerkrachtig netwerk. Netwerkontwerp is geen technische exercitie, maar een strategische investering in continuïteit, kwaliteit en maatschappelijke waarde. Wie nu proactief handelt, is straks beter voorbereid op het onverwachte – en maakt van veerkracht een concurrentievoordeel.
Bron:
Faggioni, F., & Rossi, M. V. (2025). Network Design, Redesign and Supply Chain Resilience. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-032-03203-4